พาสาน อาคารที่เกิดจากคำว่า “ผสาน” ณ จุดกำเนิดแม่น้ำเจ้าพระยา

ที่บริเวณแหลมเกาะยม ตำบลปากน้ำโพ อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์ มีจุดหนึ่งที่แม่น้ำ 4 สายของภาคเหนือ คือ ปิง วัง ยม และน่าน ไหลมาบรรจบกันจนกลายเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา สายน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงภาคกลางของไทย และตรงจุดบรรจบนี้เอง ที่เป็นที่ตั้งของ “พาสาน” อาคารสัญลักษณ์ต้นแม่น้ำเจ้าพระยา

ที่มาของชื่อ “พาสาน” มาจากคำว่า “ผสาน” ที่หมายถึงการรวมกัน แต่เทศบาลนครนครสวรรค์ตีความให้ลึกซึ้งขึ้นว่า “พาสาน” คือการพาผู้คนเข้าไปสาน ให้เกิดการผสมผสานกันระหว่างคน สถานที่ และช่วงเวลา สะท้อนผ่านตัวอาคารที่ออกแบบเป็นเส้นโค้งมาบรรจบกัน เลียนแบบภาพการรวมตัวของแม่น้ำ 4 สายให้กลายเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาสายเดียว

เบื้องหลังการก่อสร้าง โครงการนี้เริ่มจากการที่เทศบาลนครนครสวรรค์ทำวิจัยผังเมือง จนเกิดแนวคิดพัฒนาเกาะยม พื้นที่ตั้งอาคารขนาด 3 ไร่ 48 ตารางวา ได้มาจากการจัดซื้อที่ดินด้วยเงินบริจาคจากภาคประชาสังคมจำนวน 9,262,674.95 บาท ผ่านชมรมคนรักษ์ต้นแม่น้ำเจ้าพระยา รวมกับที่ดินบริจาคอีก 1 แปลงจากนางสาววรรณี ชัยประสิทธิ์ ที่มีเงื่อนไขให้สร้างรูปเคารพพระแม่กวนอิมไว้ในพื้นที่ด้วย ส่วนงบประมาณก่อสร้างตัวอาคารได้รับการสนับสนุนจากกรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา จำนวน 117.6 ล้านบาท

จุดเด่นที่ทำให้พาสานต่างจากแลนด์มาร์กทั่วไป คือการออกแบบให้รับมือกับฤดูน้ำหลากได้ ส่วนโค้งของอาคารที่ยกตัวขึ้น ถูกออกแบบมาให้สถาปนิกลงพื้นที่วัดระดับน้ำที่เคยท่วมจริง เพื่อให้อาคารอยู่ร่วมกับระดับน้ำที่สูงขึ้นได้ ในบางช่วงน้ำหลาก นักท่องเที่ยวสามารถพายเรือลอดใต้อาคารเพื่อชมความงามของสถาปัตยกรรมจากมุมพิเศษได้ด้วย

ภายในพาสาน มีจุดชมวิว 360 องศาที่มองเห็นโค้งน้ำเจ้าพระยาและตัวเมืองนครสวรรค์ ที่ปลายทางเดินมีหมุดสัญลักษณ์ “กม.0” ต้นแม่น้ำเจ้าพระยา เป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยม ส่วนชั้นล่างมีนิทรรศการเล่าประวัติศาสตร์เมืองปากน้ำโพ และมีลานประดิษฐานองค์เจ้าแม่กวนอิม แกะสลักจากหินแกรนิตขาวโดยช่างฝีมือจากมณฑลฮกเกี้ยน ประเทศจีน ตั้งอยู่ใกล้เคียง ทั้งหมดเปิดให้เข้าชมฟรีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

ช่วงเวลาที่แนะนำสำหรับการมาเยือนคือยามเย็น เพราะจะได้ชมพระอาทิตย์ตกริมแม่น้ำเจ้าพระยา พร้อมสัมผัสวิถีชีวิตของคนริมน้ำแห่งปากน้ำโพไปพร้อมกัน